Vliegen in weelde

Vorige week bracht ik door in Nederland. Het hoogtepunt van mijn verblijf was uiteraard het bezoek aan mijn pas geboren nichtje. Daarnaast kon ik enkele vrienden en familieleden opzoeken, maar helaas was ik niet in de gelegenheid om iedereen te zien of te spreken.

Daar ik tevens enkele workshops van mijn werkgever moest bijwonen, genoot ik het voorrecht om business class te vliegen. Geloof me, vliegen zal voor mij nooit meer hetzelfde zijn. Men kan de stoel in verscheidene standen zetten en er is volop beenruimte. Om over de overdaad aan hapjes en drankjes maar te zwijgen.

Daarnaast zat ik aan het raam en op de terugweg was het zicht kraakhelder. Eerst werden we getrakteerd op de Alpen, vervolgens de Edna op Sicilië en daarna de Sahara. Een zee van zand waar geen einde aan leek te komen. Een natuurlijke grens die tevens een culturele breuklijn vormt tussen het geïslamiseerde en gearabiseerde Noorden en het Afrikaanse Zuiden. In het donker landde ik op het vliegveld in Entebbe en weldra bracht een taxi mij naar Kampala. Zo eet je zuurkool in Nederland en zo trekt het Afrikaanse stadsleven aan je voorbij. En dat in 7,5 uur tijd.

Oranje Leeuwen versus Rode Duivels

De Afrikaanse zon brandde fel en gehuld in oranje shirts stonden we opgesteld nabij de middellijn. Weldra daverde het Wilhelmus over het voetbalveld. Onze Belgische tegenstanders lieten zich niet onbetuigd en zongen de Brabançonne dwars door het Nederlandse volkslied heen. De toon voor de tweede editie van de Ambassador’s Cup, waarbij vertegenwoordigers van de Nederlandse en Belgische gemeenschappen tegenover elkaar stonden, was gezet.

Op het veld werd duidelijk waarom onze zuiderburen zich niet hebben gekwalificeerd voor het komende WK in Zuid-Afrika. Oranje won met liefst 7-2. Als rechtsachter moest ik enkele keren stofzuigen, maar echt gevaarlijk werd de Belgische voorhoede niet. De Belgen toonden zich echter goede verliezers en met veel humor reikte de Belgische ambassadeur de beker aan ons uit. Na afloop was het tijd voor Hollandse poffertjes en Belgisch bruinbier. Het is allemaal mogelijk in tropisch Afrika.

Baby- en verhuisnieuws!

Beste lezers,

De afgelopen tijd is er veel gebeurd. Om te beginnen ben ik afgelopen donderdag voor de eerste keer oom geworden van een prachtig meisje genaamd Luna! Ik kan niet wachten om binnen twee weken mijn omkesizzer te bewonderen!

Daarnaast ben ik verhuisd van Rubaga naar Mengo, een groene wijk die dichterbij het stadscentrum en mijn werkplek ligt. Ik betrek het linkerdeel van een huis en Sarah en Sander, de oprichters van St. International Contact Uganda (ICU), wonen met hun twee kinderen in het rechterdeel. Mijn kamer is groot genoeg om een slaap-, werk- en zitruimte te herbergen. Daarnaast heb ik een eigen badkamer met toilet. De keuken deel ik met mijn medebewoners. Op kamers, maar toch anders.

We schrijven inmiddels november, maar ’s avonds op de veranda in Mengo is het goed toeven. Formaties witte koereigers scheren over en neushoornvogels laten met veel kabaal hun aanwezigheid gelden. Daar zit je dan met een biertje in een comfortabele stoel.

Het leven in de tropen is goed.

Weer een jaar erbij

Afgelopen woensdag vierde ik mijn 26e verjaardag. In de aanloop naar mijn verjaardag grapte ik dat ik "gevaarlijk dicht in de buurt kwam van de dertig". Fred - een Oegandese medewerker van St. International Contact Uganda (ICU) - vroeg zich af waarom bazungu (blanken) doorgaans zo bang zijn om oud te worden. Zijn opmerking zette me aan het denken.

In Oeganda ligt de gemiddelde levensverwachting bij iemands geboorte op 52 jaar. Oeganda's sterftecijfer is dusdanig hoog, dat vijftig procent van de Oegandese bevolking niet ouder is dan veertien jaar. Op mijn verjaardag kregen deze statistische gegevens een naam en gezicht.

Gorreti, een Oegandese vrouw die werkzaam was als kokkin op de basisschool van ICU, overleed afgelopen woensdagochtend na een lange strijd tegen AIDS. Vorige week stortte haar lichaam volledig in en moesten we haar hals over de kop naar het ziekenhuis brengen. Gorreti's leeftijd wordt op 35 geschat en ze laat drie kinderen na. Weer drie ouderloze kinderen erbij in Afrika. Kortom, elk levensjaar is meegenomen en daar ben ik weer goed aan herinnerd.

Bij deze iedereen bedankt voor de felicitaties per sms, e-mail en telefoon!

Met in Oost-Afrika kans op een plaatselijke bui

Sinds kort kunnen wij in het ICU Guest House middels satelliet BVN (Beste van Nederland) ontvangen; een selectie Nederlandse en Vlaamse TV-programma's van de publieke omroep. Wanneer de televisie aangaat, lijkt de afstand tussen Nederland en Oeganda eventjes weg te vallen. Ik word overspoeld met welbekende baasjes die sinds jaar en dag de Nederlandse beelbuis domineren. De gevouwen armen van Matthijs van Nieuwkerk ("leg in twee minuten uit waar je boek over gaat"), Jeroen Pauw met zijn hooghartige lichaamstaal, het buukje van Mart Smeets.

BVN heeft echter een bulletin dat de investering van een satellietschotel meer dan goed maakt, namelijk het weerbericht. Anders dan in Nederland, passeren op BVN alle werelddelen de revue. Het betreft immers een weerbericht voor de Nederlandse diaspora. Je hebt helemaal geluk wanneer Erwin Krol presenteert. Zijn gevoel voor dramatiek geeft het gebeuren een extra dimensie.

"Hier hangt al drie dagen iets", constateert Erwin, terwijl zijn hand over Durban, Zuid-Afrika glijdt. "Hoe Noorderlijker komt, hoe warmer en zonniger 't wordt." Erwins hand schuift vanaf de Congo-delta in Midden-Afrika richting de Sahara. "En in het Oostelijk deel van Afrika bestaat er kans op een plaatselijke bui". Wanneer je bedenkt dat er alleen al binnen Kampala grote verschillen heersen qua weer, kun je nagaan hoe bruikbaar Erwins informatie is.

Gezelligheid kent geen tijd

Afgelopen weekend ging ik weer met de bus naar Teso, een zompige provincie in Oost-Oeganda. Een reisje openbaar vervoer in Oeganda is niet te vergelijken met een trein- of busreis naar Nederland. Het is altijd onzeker wanneer je aankomt op de plaats van bestemming. Of beter gezegd, of je überhaupt aankomt op de plaats van bestemming. Dit hangt namelijk af van een aantal factoren, zoals de kwaliteit van het wegdek (heeft het wel of niet vantevoren geregend), de bereidwilligheid van corrupte verkeersagenten om een bus doorgang te verlenen, etcetera. Het ongewisse karakter van een Oegandese busreis lijkt een soort saamhorigheidsgevoel onder de buspassagiers te scheppen. Je bent toch met z'n allen op missie. Zodoende is er volop ruimte voor interactie en zit niemand als een zombie de busreis uit, hetgeen in Nederland vaak het geval is.

Ditmaal ontstond er onderweg een incident tussen een straatverkoper en een buspassagier. De straatverkoper meende te weinig geld te hebben ontvangen en stapte de bus binnen om zijn gelijk te halen. Hierdoor kon de bus niet verder rijden. Flarden Engels en Luganda wisselden elkaar af, maar toen de emoties hoger opliepen, won het Luganda terrein op het Engels. Vervolgens naam de straatverkoper het woord 'muzungu' (blanke) in de mond. Daar ik de enige blanke in de bus was, doelde hij op mij. Ik kon uit de woordklank opmaken dat hij voorstelde of ik het verschil niet kon betalen. Hierop antwoordde ik met 'Genda!' (Wegwezen!), waarop de rest in lachen uitbarstte. De verkoper nam zijn verlies en stapte de bus uit. We konden doorreiden en bereikten uiteindelijk veilig Teso.

Op het slagveld van Wera

"Hier hielden de rebellen zo'n vijftig burgers gevangen", zegt Habib al wijzend naar een huis. "En daar staken ze een auto in brand", vervolgt hij. We bevinden ons buiten Wera, een nederzetting in Teso. Deze moerassige en vlakke provincie in Oost-Oeganda werd in 2003 binnengevallen door het Leger van de Heer, één van Afrika's meest beruchte rebellenlegers. De mensen van Teso formeerden echter een militie en verdreven met succes het Verzetsleger uit Teso.

Te Wera ondergingen de militieleden van Teso hun vuurdoop. Ze werden daarbij geleid door Habib, een doorgewinterde bevelhebber. Met hem sprak ik over zijn oorlogservaringen. Na mij te hebben rondgeleid op het slagveld, nam hij plaats onder een boom tegenover zijn woning. Nieuwsgierige dorpelingen verzamelden zich om ons heen en volgden met interesse het gesprek.

Het viel mij op dat Habib zijn tegenstanders louter omschreef als 'rebellen' of 'terroristen', terwijl het Verzetsleger grotendeels bestond uit geïndoctrineerde kindsoldaten. Ik probeerde me een voorstelling te maken van de tragiek te Wera. Enerzijds geronselde kinderen die wanhopig vochten om in leven te blijven en anderzijds militieleden die vastbesloten waren om te voorkomen dat hun kinderen een soortgelijk lot ondergingen. Ik vermoedde dat Teso's militieleden hieraan geen aandacht konden besteden gedurende het gevecht.